Saturday, 12 May 2018

Top raj.notes by vijay Dendwal
➲ рдФрдЬाрд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдиाрдЧौрд░
➲ рдЖрдЗрд╕рд▓ैंрдб рдЖॅрдл рдЧ्рд▓ोрд░ी/рд░ंрдЧ рд╢्рд░ी рдж्рд╡ीрдк – рдЬрдпрдкुрд░
➲ рдЙрдж्рдпाрдиों/рдмрдЧीрдЪों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдХेाрдЯा
➲ рдКрди рдХा рдШрд░ – рдмीрдХाрдиेрд░
➲ рдЦ्рд╡ाрдЬा рдХी рдирдЧрд░ी – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рдЧрд▓िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рдЧुрд▓ाрдмी рдирдЧрд░ी – рдЬрдпрдкुрд░
➲ рдШंрдЯिрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди
➲ рдЫोрдЯी рдХाрд╢ी/рджूрд╕рд░ी рдХाрд╢ी – рдмूंрджी
➲ рдЬрд▓рдорд╣рд▓ों рдХी рдирдЧрд░ी – рдбीрдЧ
➲ рдЭीрд▓ों рдХी рдирдЧрд░ी – рдЙрджрдпрдкुрд░
➲ рд╡рд╕्рдд्рд░ рдирдЧрд░ी – рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲ рдеाрд░ рдХा рдШрдб़ा – рдЪंрджрди рдирд▓рдХूрдк, рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рдеाрд░ рдХा рдХрд▓्рдкрд╡ृрдХ्рд╖ – рдЦेрдЬрдб़ी
➲ рджेрд╡рддाрдУं рдХी рдЙрдкрдирдЧрд░ी – рдкुрд╖्рдХрд░
➲ рдирд╡ाрдмों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЯोंрдХ
➲ рдкूрд░्рд╡ рдХा рдкेрд░िрд╕/рднाрд░рдд рдХा рдкेрд░िрд╕ – рдЬрдпрдкुрд░
➲ рдкूрд░्рд╡ рдХा рд╡ेрдиिрд╕ – рдЙрджрдпрдкुрд░
➲ рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рдирдЧрд░ी – рдбूंрдЧрд░рдкुрд░
➲ рднрдХ्рддि/рд╢рдХ्рддि рд╡ рд╕ाрдзрдиा рдХी рдирдЧрд░ी – рдоेрдб़рддा рд╕िрдЯी
➲ рдоूрд░्рддिрдпों рдХा рдЦрдЬाрдиा – рддिрдордирдЧрдв, рдХрд░ौрд▓ी
➲ рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХी рд╢ोрднा/рдорд░ू рд╢ोрднा – рд░ोрд╣िрдб़ा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдорд░ू рдирдЧрд░ी – рдмीрдХाрдиेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рджृрдп/рджिрд▓ – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЧौрд░рд╡ – рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ (рдЧेрдЯрд╡े рдЖॅрдл рд░ाрдЬ.) – рднрд░рддрдкुрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ – рдЕрд▓рд╡рд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЕрди्рди рднंрдбाрд░ – рдЧंрдЧाрдирдЧрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕्рд╡рд░्рдг рдирдЧрд░ी (рдЧोрд▓्рдб рд╕िрдЯी) – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХрд╢्рдоीрд░ – рдЙрджрдпрдкुрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХाрдЙंрдЯрд░ рдоैрдЧрдиेрдЯ – рдЕрд▓рд╡рд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдорд░ूрдЧंрдЧा – рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдирд╣рд░
➲ рдкрд╢्рдЪिрдо рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЧंрдЧा – рд▓ूрдиी рдирджी
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдоोрдиाрд▓िрд╕ा – рдмрдгी-рдардгी
➲ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдХा рд╕ाрдЧрд╡ाрди – рд░ोрд╣िрдб़ा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो – рдХिрд░ाрдбू
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоिрдиी рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो – рднंрдбрджेрд╡рд░ा
➲ рд╣ाрдб़ौрддी рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो – рднंрдбрджेрд╡рд░ा
➲ рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो – рдЬрдЧрдд
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХाрдирдкुрд░ – рдХोрдЯा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиाрдЧрдкुрд░ – рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд░ाрдЬрдХोрдЯ – рд▓ूрдгрдХрд░рдгрд╕рд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕्рдХाॅрдЯрд▓ेंрдб – рдЕрд▓рд╡рд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиंрджрдирдХाрдирди – рд╕िрд▓ीрд╕ेрдв рдЭीрд▓, рдЕрд▓рд╡рд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдзाрддुрдирдЧрд░ी – рдиाрдЧौрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рддीрд░्рде – рд╕ूрд░рддрдЧрдв
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкंрдЬाрдм – рд╕ांрдЪैрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рдЕрдгु рдирдЧрд░ी – рд░ाрд╡рддрднाрдЯा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ – рдоाрддृрдХंुрдбिрдпा, рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЕंрдбрдоाрди – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди/рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХा рдЧुрд▓ाрдм – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрдкूрддाрдиा рдХी рдХूंрдЬी – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдиाрдХा/рдоुрд╣ाрдиा – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдоैрдирдЪेрд╕्рдЯрд░ – рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдирд╡ीрди рдоैрдирдЪेрд╕्рдЯрд░ – рднिрд╡ाрдб़ी
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЬिрдм्рд░ाрд▓्рдЯрд░ – рддाрд░ाрдЧрдв, рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рддाрдЬрдорд╣рд▓ – рдЬрд╕рд╡ंрддрдердб़ा, рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ – рдУрд╕िрдпां
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕ाрд▓्рдЯ рд╕िрдЯी – рд╕ांрднрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рди्рдпाрдпिрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी – рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЪेрд░ाрдкूंрдЬी – рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдРрд▓ोрд░ा – рдХेाрд▓рд╡ी, рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЬрд▓िрдпाрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ – рдоाрдирдЧрдв, рдмांрд╕рд╡ाрдб़ा
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╢िрдорд▓ा – рдоा. рдЖрдмू
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдкूрд░्рд╡ीрдж्рд╡ाрд░ – рдзौрд▓рдкुрд░
➲ рд░рдд्рди рдирдЧрд░ी – рдЬрдпрдкुрд░
➲ рд╡рд░ाрд╣ рдирдЧрд░ी – рдмाрд░ां
➲ рд╡рд░्рддрдоाрди рдиाрд▓ंрджा – рдХोрдЯा
➲ рд▓рд╡-рдХुрд╢ рдХी рдирдЧрд░ी – рд╕ीрддाрдмाрдб़ी, рдмाрд░ां
➲ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓/рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдирдЧрд░ी – рдХोрдЯा
➲ рд╕рдорд╕्рдд рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ों рдХा рднांрдЬा – рдордЪрдХुंрдб, рдзौрд▓рдкुрд░
➲ рд╕ूрд░्рдп рдирдЧрд░ी (рд╕рди рд╕िрдЯी рдЖॅрдл рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) – рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рд╕ुрдирд╣рд░ा рдд्рд░िрдХोрдг – рджिрд▓्рд▓ी-рдЖрдЧрд░ा-рдЬрдпрдкुрд░
➲ рдорд░ू рдд्рд░िрдХोрдг – рдЬोрдзрдкुрд░-рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░-рдмीрдХाрдиेрд░
➲ рд╕ौ рдж्рд╡िрдкों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдмांрд╕рд╡ाрдб़ा
➲ рд╣ेрд░िрдЯेрдЬ рд╕िрдЯी – рдЭाрд▓рд░ाрдкाрдЯрди
➲ рд╣рд░िрдг्рдпрдХрд╢्рдпрдк рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी – рд╣िंрдбौрдирд╕िрдЯी
➲ рд╣рд╡ेрд▓िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рдкीрд▓े рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рд╕ैрд▓ाрдиी рдирдЧрд░ी – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рднाрд░рдд рдХा рдордХ्рдХा – рдЕрдЬрдоेрд░
➲ рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЯाрдЯाрдирдЧрд░ – рд░ेрдв , рдЯोंрдХ
➲ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ेрдоिрдпों рдХा рддीрд░्рде рд╕्рдерд▓ – рд╣рд▓्рджीрдШाрдЯी
➲ рднाрд░рддीрдп рдоूрд░्рддिрдХрд▓ा рдХा рд╡िрд╢्рд╡рдХोрд╖ – рд╡िрдЬрдп рд╕्рддंрдн
➲ рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рд╕िрдЯी – рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░
➲ рдорд░ूрд╕्рдерд▓ рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ – рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рдмाрд╡рдб़िрдпों рдХा рд╢рд╣рд░ (рд╕िрдЯी рдЖॅрдл рд╕्рдЯेрдк рд╡ेрд▓्рд╕)- рдмूंрджी
➲ рдкूрд░्рд╡ी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдХрд╢्рдоीрд░ – рдЕрд▓рд╡рд░
➲ рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рдм्рд▓्рдпू рд╕िрдЯी (рдиीрд▓ी рдирдЧрд░ी) – рдЬोрдзрдкुрд░
➲ рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рд▓рдШु рдоा. рдЖрдмू – рдкीрдкрд▓ूрдж, рдмाрдб़рдоेрд░
➲ рднाрд░рддीрдп рдмाрдШों рдХा рдШрд░ – рд░рдгрдеंрднौрд░
➲ рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рд╕िрдЯी – рдЬाрд▓ौрд░
➲ рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рд╕ाрдЧрд╡ाрди – рд░ोрд╣िрдб़ा
➲ рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рд░ाрдиी – рдбूंрдЧрд░рдкुрд░
➲ рдкाрдиी,рдкрдд्рдерд░ рд╡ рдкрд╣ाрдб़ों рдХी рдкुрд░ी – рдЙрджрдпрдкुрд░
➲ рднрдХ्рддि рд╡ рд╢рдХ्рддि рдХी рдирдЧрд░ी – рдЪिрддौрдб़рдЧрдв
➲ рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд░ंрддिрджेрд╡ рдХी рдирдЧрд░ी – рдХेрд╢ोрд░ाрдпрдкाрдЯрди
➲ рдХाॅрдЯрди рд╕िрдЯी – рд╕ूрд░рддрдЧрдв
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╕ंрддрд░ा рдирдЧрд░ी – рдЭाрд▓ाрд╡ाрдб़
➲ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдирдЧрд░ी – рднीрд▓рд╡ाрдб़ा
➲ рд░ेрдб рдбाрдпрдоंрдб (рд▓ाрд▓ рд╣ीрд░ा) – рдзौрд▓рдкुрд░
➲ рдоाрд░рд╡ाрдб़ рдХा рдЕрдоृрдд рд╕рд░ोрд╡рд░ – рдЬрд╡ाрдИ рдмांрдз
➲ рдлाрдЙंрдЯेрди рд╡ рдоांрдЙрдЯेрди рдХा рд╢рд╣рд░ – рдЙрджрдпрдкुрд░
➲ рдоेрд╡ाрдб़ рдХा рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ – рдоाрддृрдХुंрдбिрдпा
By vijay Dendwal

Friday, 11 May 2018



*12 рдордИ рдХी рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँЁЯСЙ*

1459 – рд░ाрд╡ рдЬोрдзा рдиे рдЬोрдзрдкुрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
1666 – 9 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1665 рдХो рд╣ुрдИ рдкुрд░ंрдзрд░ рд╕ंрдзि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдкेрд╢ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢िрд╡ाрдЬी рдЖрдЧрд░ा рдкрд╣ुंрдЪे।
1689 – рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдФрд░ рд╣ॉрд▓ैंрдб рдиे рд▓ीрдЧ рдСреЮ рдЖрдЧ्рд╕рдмрд░्рдЧ рдмрдиाрдпा।
1777 – рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдЬाрд░ी рд╣ुрдЖ।
1797 – рдл्рд░ांрд╕ рдХे рдиेрдкोрд▓िрдпрди рдк्рд░рдердо рдиे рд╡ेрдиिрд╕ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी।
1835 – рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдбाрд░्рд╡िрди рдиे рдЙрдд्рддрд░ी рдЪिрд▓ी рдоें рддांрдмे рдХी рдЦाрдиों рдХा рджौрд░ा рдХिрдпा।
1847 – рд╡िрд▓िрдпрдо рдХ्рд▓ेрдЯрди рдиे рдУрдбोрдоीрдЯрд░ рдХा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХिрдпा।
1890 – рдм्рд░िрд╕्рдЯрд▓ рдоें рдкрд╣рд▓े рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХाрдЙंрдЯी рдЪैрдо्рдкिрдпрдирд╢िрдк рдоैрдЪ рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн।
1902 – рдкेंрд╕िрд▓्рд╡ेрдиिрдпा рдоें рдПрди्рде्рд░ेрд╕ाрдЗрдЯ рдХोрдпрд▓ा рдХे рдПрдХ рд▓ाрдЦ 40 рд╣рдЬाрд░ рд╢्рд░рдоिрдХों рдиे рд╣рдб़рддाрд▓ рдХी।
1908 – рдЬॉрд░्рдЬ рдмрд░्рдиाрд░्рдб рд╢ॉ рдХे рдиाрдЯрдХ ‘рдЧेрдЯिंрдЧ рдоैрд░िрдб’ рдХा рд▓ंрджрди рдоें рдк्рд░ीрдоिрдпрд░।
1915 – рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд░ाрд╕рдмिрд╣ाрд░ी рдмोрд╕ рдиे рдЬाрдкाрдиी рдиौрдХा рд╕ाрдиुрдХी рдоाрд░ू рдкрд░ рд╕рд╡ाрд░ рд╣ोрдХрд░ рднाрд░рдд рдЫोреЬा।
1921 – рдкрд╣рд▓ा рдиेрд╢рдирд▓ рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдбे рдордиाрдпा рдЧрдпा।
1925 – рдЙрдЬрдмेрдХिрд╕्рддाрди рдФрд░ рдХिрд░्рдЧिрдЬिрд╕्рддाрди рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рд╕ोрд╡िрдпрдд рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдмрдиे।
1926 – рд╣рд╡ाрдИ рдкोрдд рдиोрд░्рдЧे рдЙрдд्рддрд░ी рдз्рд░ुрд╡ рдкрд░ рдЙрдб़ाрди рднрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рдкोрдд рдмрдиा।
1941 – рдмрд░्рд▓िрди рдоें рджुрдиिрдпा рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡ाрд░्рдХिंрдЧ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоेрдмрд▓ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЖॅрдЯोрдоैрдЯिрдХ рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдЬेрдб 3 рдкेрд╢ рдХिрдпा।
1942 – рдЖрд╢्рд╡िрдЯ्рдЬ рдоें 1500 рдпрд╣ूрджिрдпों рдХो рдЧैрд╕ рдЪेंрдмрд░ рдоें рдоाрд░ा рдЧрдпा।
1949 – рд╡िрдЬрдпрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдкंрдбिрдд рдпूрдПрд╕рдПрд╕ рдоें рдкрд╣рд▓ी рд╡िрджेрд╢ी рдорд╣िрд▓ा рд░ाрдЬрджूрдд рдмрдиीं।
1952 – рдЬोрдзрдкुрд░ рдХे рдорд╣ाрд░ाрдЬा рдХा рддाрдЬ рдЧрдЬ рд╕िंрд╣ рдХो рдкрд╣рдиाрдпा рдЧрдпा।
1965 – рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдЬрд░्рдордиी рдиे рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╕ंрдмंрдз рд╢ुрд░ु рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрдд्рд░ों рдХा рдЖрджाрди рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा।
1997 – рд░ूрд╕ рдФрд░ рдЪेрдЪрди्рдпा рдиे 400 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рд╢ांрддि рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे।
1999 - рд░ूрд╕ рдХे рдЙрдкрдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕рд░्рдЧेрдИ рд╕्рддेрдкрдиिрд╢ рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣рдХ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиिрдпुрдХ्рдд।
1999 -  рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡िрдд्рддрдоंрдд्рд░ी рд░ोрдмрд░्рдЯ рд░ूрдмिрди рдХा рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдл़ा।.
2002 - рдоिрд╕्рд░, рд╕ीрд░िрдпा рд╡ рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдиे рдкрд╢्рдЪिрдо рдПрд╢िрдпा рдоाрдорд▓े рдоें рд╢ांрддि рд╕рдордЭौрддे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдЬрддाрдИ।
2003 – рд╕рдКрджी рд╢рд╣рд░ рд░िрдпाрдж рдоें рдЕрд▓ рдХाрдпрджा рдХे рд╣рдорд▓े рдоें 26 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
2007 - рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдХрд░ाрдЪी рд╢рд╣рд░ рдоें рд╣िंрд╕ा।рдЬрдЬों рдХी рдмрд╣ाрд▓ी рдХे рдоुрдж्рджे рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХोрдИ рд╕рдордЭौрддा рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдкूрд░्рд╡ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд╡ाрдЬ рд╢рд░ीрдл़ рдиे рд╕ाрдЭा рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рд╣рдЯрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा।
2007 – рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдЗрдл्рддिрдЦाрд░ рдоोрд╣рдо्рдордж рдЪौрдзрд░ी рдХी рдХрд░ाрдЪी рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рднреЬрдХे рджंрдЧों рдоें 50 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд, 100 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдШाрдпрд▓ рд╣ुрдП।
2007 - рдЪीрди рдоें рдЖрдпे рднीрд╖рдг рднूрдХрдо्рдк рд╕े рд╣рдЬ़ाрд░ों рд▓ोрдЧ рдоाрд░े рдЧрдпे।
2008 – рдЪीрди рдХे рд╕िрдЪुрдЖрди рдоें рднूрдХंрдк рд╕े 69000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд।
2010 - рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЪрд░्рдЪिрдд рдмрдеाрдиी рдЯोрд▓ा рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░ рдоाрдорд▓े рдоें рднोрдЬрдкुрд░ рдХे рдк्рд░рдердо рдЕрдкрд░ рдЬ़िрд▓ा рдПрд╡ं рд╕рдд्рд░ рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдЕрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡ рдиे рддीрди рджोрд╖िрдпों рдХो рдлाँрд╕ी рддрдеा 20 рдХो рдЖрдЬीрд╡рди рдХाрд░ाрд╡ाрд╕ рдХी рд╕рдЬ़ा рд╕ुрдиाрдИ।

*12 рдордИ рдХो рдЬрди्рдоे рд╡्рдпрдХ्рддिЁЯСЙ*

1820 - рдл़्рд▓ोрд░ेрди्рд╕ рдиाрдЗрдЯिंрдЧेрд▓ - 'рдЖрдзुрдиिрдХ рдирд░्рд╕िрдЧ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХी рдЬрди्рдорджाрддा' рдПрдХ рдирд░्рд╕ рдеीं।
1875 - рдХृрд╖्рдгрдЪрди्рдж्рд░ рднрдЯ्рдЯाрдЪाрд░्рдп - рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджू рджрд░्рд╢рди рдкрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा।
1895 - рдЬे. рдХृрд╖्рдгрдоूрд░्рддि, рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рддрдеा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡िрд╖рдпों рдХे рдмрдб़े рд╣ी рдХुрд╢рд▓ рдПрд╡ं рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рд▓ेрдЦрдХ рдеे।
1945 - рдХे. рдЬी. рдмाрд▓рдХृрд╖्рдгрди - рднाрд░рдд рдХे 37рд╡ें рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे।
1954 - рдХे. рдкрд▓ाрдиीрд╕्рд╡ाрдоी- рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ рдПрд╡ं рддрдоिрд▓ рдиाрдбु рдХे 13рд╡ें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी।
1989 - рд╢िрдЦा рдкांрдбे - рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЦिрд▓ाрдб़ी рд╣ैं।

*12 рдордИ рдХो рд╣ुрдП рдиिрдзрдиЁЯСЙ*

1993- рд╢рдорд╢ेрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╕िंрд╣, рд╣िрди्рджी рдХрд╡ि।

*12 рдордИ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕рд╡ЁЯСЙ*

ЁЯФЕрдЕрдирди्рддрдиाрде рдЬрдпрди्рддी (рдЬैрди) ।
ЁЯФЕ рдЕрди्рддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирд░्рд╕ рджिрд╡рд╕ (рдоॉрдбрд░्рди рдирд░्рд╕िंрдЧ рдХी рдЬрдирдХ рдл्рд▓ोрд░ेंрд╕ рдиाрдЗрдЯेंрдЧिрд▓ рдХा рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕) ।
ЁЯФЕ рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рджिрд╡рд╕ (рдордИ рдХे рджूрд╕рд░े рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो)।

ЁЯТРрдЖрдкрдХा рджिрди *рдоंрдЧрд▓рдордп* рд╣ो ।ЁЯТР

   ⚜⚜ ЁЯМ┤ ЁЯТО ЁЯМ┤⚜⚜



       ~*aapka dost vijay Dendwal*~
рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдкुрд╕्рддрдХ рдЫाрдкрдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдиाрдо рдмрддाрдПँ ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХोрд╕्рдЯрд░
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд╖ा рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ंрд╕्рдХृрдд
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдХрд╣ाँ рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ूрд╕ рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рд╕ाрдпрдмेрд░िрдпाрди рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ, рдЬो рдоाрд╕्рдХो рдоें рдм्рд▓рдбीрд╡ाрд╕्рдЯрдХ рддрдХ рд╣ै ?
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡рд╣ рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдХрдкрдб़ों рдкрд░ рдЕрдЦрдмाрд░ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕्рдкेрди
рдк्рд░рд╢्рди – рдЦрдЯ्рдЯा рд╢рд╣рдж рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдпрд╣ рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХे рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै
рдк्рд░рд╢्рди – рдХौрди – рд╕ा рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╕िрдиेрдоाрдШрд░ рдирд╣ीं рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рднूрдЯाрди
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХिрддрдиी рднाрд╖ाрдПँ рдмोрд▓ी рдЬाрддी рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓рдЧрднрдЧ 5000 рднाрд╖ाрдПँ
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдоंрд╣рдЧी рд╡рд╕्рддु рдХ्рдпा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдпूрд░ेрдиिрдпрдо
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХौрди рд╕ा рдорд╣ाрд░ाрдиी рдеी, рдЬिрд╕рдиे рдоोрдо рд╕े рднिрдЧाрдпा рд╣ूрдЖ рд╡рд╕्рдд्рд░ рдкрд╣рдирдХрд░ рдЕрдЧ्рдиिрдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджी рдеी ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдл़्рд░ांрд╕ рдХी рдорд╣ाрд░ाрдиी ‘рд░िрдЪрд░्рдб’рдХो рдЕрдкрдиे рдкрддि рд▓ुрдИрд╕ рд╕्рдХाрдЙрдЯ рдж्рд╡ाрд░ा рдЪाрд░िрдд्рд░िрдХ рд╕ंрджेрд╣ рдХिрдП рдЧрдпे рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиी рдиिрд░्рджोрд╖िрдд рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоोрдо рдоें рдбुрдмाрдпा рд╣ूрдЖ рдЧाрдЙрди рдкрд╣рдирдХрд░ рдЬрд▓рддी рдЖрдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдмाрдз्рдп рдХिрдпा рдЧрдпा | рд░ाрдиी рдиिрд░्рджोрд╖ рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдИ|
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд╢ोрдХ рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЭंрдбा рдирд╣ीं рдЭुрдХрддा ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдоें
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рд░ाрдЬा рдиे рдд्рдордмрдХू рдкीрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХрд░ рджिрдпा рдеा ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдкीрдЯрд░ рджी рдЧ्рд░ेрдЯ, 15рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд░ूрд╕ рдоें
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХा рд╢ाрд╕рди рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕्рд╡िрдЯрдЬрд░рд▓ैंрдб
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡рд╣ рдХौрди рджेрд╢ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рдХूрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा (рд╕рд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा) рдирд╣ीं рджी рдЬाрддी рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм
рдк्рд░рд╢्рди – рд╢ाрдЦा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдмैंрдХ рдХौрди рд╕ा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैрдХ (16000 + рд╢ाрдЦाрдПँ, 21000 +рдПрдЯीрдПрдо)
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХिрд╕ рдк्рд░рддिрд╖्рдЯाрди рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдоें, 15.5 рд▓ाрдЦ рдиिрдпрдоिрдд рдХрд░्рдордЪाрд░ी (2006-2007 рдоें )
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдкेрдб़ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХांрдЧो рдмेрд╕िрди рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी (рдЬेрдпрд░े рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें )
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдЗрдирдХрдо рдЯैрдХ्рд╕ рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоोрдиाрдХो рдоें (рдпूрд░ोрдк)
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕ोрдиा рд╕рдмрд╕े рд╕рд╕्рддा рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓рди्рджрди рдФрд░ рди्рдпूрдпाрд░्рдХ рдоें |
рдк्рд░рд╢्рди – рдИрд╕ा рдорд╕ीрд╣ рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдоें рдмाрдд рдХрд░рддे рдеे ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЖрд░рдоिрдпा
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХा рдХाрдиूрди рд╕рдмрд╕े рдХрдаोрд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдХा
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд▓ोрдЧ рдЕрдзिрдХ рдкрд░िрд╢्рд░рдоी рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЬाрдкाрди рдХे
рдк्рд░рд╢्рди – рдХрд╣ाँ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдмрд░्рдл рдХे рдШрд░ों рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдз्рд░ुрд╡ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рдирдЧрд░ рдоें рджो рдорд╣ीрдиे рдХा рдХिрди рд╣ोрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╣ेрдорд░ा рдл़ाрд╕्рдЯ (рдиाрд░्рд╡े)
рдк्рд░рд╢्рди – рджुрдиिрдпा рдоें рд╕рдмрд╕े рдХрдо рд╢рдм्рдж рдХौрди рд╕ा рднाрд╖ा рдоें рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЗрдЯाрд▓िрдпा
рдк्рд░рд╢्рди – рдЯिрд╡ीрдЯрд░, рдлेрд╕ рдмुрдХ рдФрд░ рдЖрд░рдХूрдЯ рдХिрди рд╡ेрдмाрд╕ाрдЗрдЯों рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ोрд╢рд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ рдХे
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ैрдиिрдХ рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдзрдиी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХौрди рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХाрд░्рд▓ोрд╕ рд╕्рд▓िрдо (рдоैрдХ्рд╕िрдХो), 74 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХी рд╕рдо्рдкрддि (2011)
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рдХा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рд░рдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рдкेंрдЯाрдЧрди рдЬрд╣ाँ рдкрд░ 29,000 рд╣рдЬाрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ै |
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХिрд╕ाрди рдХौрди рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдвाрдИ рд▓ाрдЦ рдорд╡ेрд╢िрдпों рдХा рдоाрд▓िрдХ рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рдХोрдПрд▓े
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рддाрд╢ рдХा рдЕрд╡िрд╖्рдХाрд░ рд╣ूрдЖ ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЪीрди
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдзрдиी рджेрд╢ рдХौрди – рд╕े рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХूрдмैрдд, рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд рд╡ рдмрд╣рд░ीрди
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд░ीрдм рджेрд╢ рдХौрди рд╕ा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рднूрдЯाрди, рдмंрдЧрд▓ाрджेрд╢, рдЪाрдб рдФрд░ рдЗрдеोрдкिрдпा рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ै |
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЕрдкрд░ाрдз рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╣ोрддे рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЕрдкрд░ाрдзों рд╣ेрддु рдХुрдЦ्рдпाрдд рд╣ै |
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдПрдХ рднी рдирджी рдирд╣ीं рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм
рдк्рд░рд╢्рди – рдЕрд▓рдХрддрд░े рдХी рдЭीрд▓ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЯिрдиीрдбाрдб рдоें
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рд╕рдоाрдЪाрд░- рдкрдд्рд░ рдХौрди рд╕ा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕्рд╡ीрдбрди рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े ‘рдСрдлिрд╕िрдпрд▓ рдЬрдирд░рд▓’
рдк्рд░рд╢्рди – рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рдд рдоें, 57000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рд╣ै, рдЬिрдирдоें рд╕े 10 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै |
рдк्рд░рд╢्рди – рдРрд╕ा рдХौрди рд╕ा рдкрджाрд░्рде, рдЬो рдЖрдЧ рдоें рдирд╣ीं рдЬрд▓рддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдПрд╕्рдмेрд╕्рдЯрд╕ |
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдРрд╕ी рдХौрди рд╕ी рдЭीрд▓ рд╣ै, рдЬो рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмाрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж рдоीрдаे рд╡ рдЦाрд░े рдЬрд▓ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрддी рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рддिрдм्рдмрдд рдХी рдЙрд░ूрд╕ी рдЭीрд▓
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡рд╣ рдХौрди рд╕ा рд╢рд╣рд░ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдкांрдЪ рд╕ूрд░्рдп рджिрдЦाрдИ рдкрдб़рддे рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕िंрдЧ рдиाрдЗрдЯ рдЪूं (рдЪीрди)
рдк्рд░рд╢्рди – рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рдмрд╕ рдХрд╣ाँ рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдЬिрд╕рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ 76 рдлूрдЯ рд╣ै, 11 рдЯрди рднाрд░ी, 121 рдпाрдд्рд░ी рдмैрда рд╕рдХрддे рд╣ै
рдк्рд░рд╢्рди – рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рдкрд░ рдЙрд╕ рджेрд╢ рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧ्рд░ेрдЯ рдм्рд░िрдЯेрди

Thursday, 10 May 2018

рдиाрдо - рдХुँрд╡рд░ рдк्рд░рддाрдк рдЬी (рд╢्рд░ी рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдЬी)
рдЬрди्рдо - 9 рдордИ, 1540 рдИ.
рдЬрди्рдо рднूрдоि - рдХुрдо्рднрд▓рдЧрдв़, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рдкुрдг्рдп рддिрдеि - 19 рдЬрдирд╡рд░ी, 1597 рдИ.
рдкिрддा - рд╢्рд░ी рдорд╣ाрд░ाрдгा рдЙрджрдпрд╕िंрд╣ рдЬी
рдоाрддा - рд░ाрдгी рдЬрдпрд╡ंрддा рдмाрдИ
рд░ाрдЬ्рдп - рдоेрд╡ाрдб़
рд╢ाрд╕рди рдХाрд▓ - 1572–1597рдИ.
рд╢ाрд╕рди рдЕрд╡рдзि - 25 рд╡рд░्рд╖
рд╡ंрд╢ - рд╕ुрд░्рдпрд╡ंрд╢
рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ - рд╕िрд╕ोрджिрдпा
рд░ाрдЬрдШрд░ाрдиा - рд░ाрдЬрдкूрддाрдиा
рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрди्рдпрддा - рд╣िंрджू рдзрд░्рдо
рдпुрдж्рдз - рд╣рд▓्рджीрдШाрдЯी рдХा рдпुрдж्рдз
рд░ाрдЬрдзाрдиी - рдЙрджрдпрдкुрд░
рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ी - рдорд╣ाрд░ाрдгा рдЙрджрдпрд╕िंрд╣
рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी - рд░ाрдгा рдЕрдорд░ рд╕िंрд╣

рдЕрди्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी -
рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдЬी рдХे рдкाрд╕ рдПрдХ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░िрдп рдШोрдб़ा рдеा,
рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо 'рдЪेрддрдХ' рдеा।

рд░ाрдЬрдкूрдд рд╢िрд░ोрдордгि рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдкрд╕िंрд╣ рдЙрджрдпрдкुрд░,
рдоेрд╡ाрдб़ рдоें рд╕िрд╕ोрджिрдпा рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рдеे।

рд╡рд╣ рддिрдеि рдзрди्рдп рд╣ै, рдЬрдм рдоेрд╡ाрдб़ рдХी рд╢ौрд░्рдп-рднूрдоि рдкрд░ рдоेрд╡ाрдб़-рдоुрдХुрдЯрдордгि
рд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ।

рдорд╣ाрд░ाрдгा рдХा рдиाрдо
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╡ीрд░рддा рдФрд░ рджृрдв़ рдк्рд░рдг рдХे рд▓िрдпे рдЕрдорд░ рд╣ै।

рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХी рдЬрдпंрддी рд╡िрдХ्рд░рдоी рд╕рдо्рд╡рдд् рдХॅрд▓рдг्рдбрд░
рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдЬ्рдпेрд╖्рда, рд╢ुрдХ्рд▓ рдкрдХ्рд╖ рддृрддीрдпा рдХो рдордиाрдИ рдЬाрддी
рд╣ै।

рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рд░ोрдЪрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी:-

1... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдПрдХ рд╣ी рдЭрдЯрдХे рдоें рдШोрдб़े рд╕рдоेрдд рджुрд╢्рдорди рд╕ैрдиिрдХ рдХो рдХाрдЯ рдбाрд▓рддे рдеे।

2.... рдЬрдм рдЗрдм्рд░ाрд╣िрдо рд▓िंрдХрди рднाрд░рдд рджौрд░े рдкрд░ рдЖ рд░рд╣े рдеे рддрдм рдЙрди्рд╣ोрдиे
рдЕрдкрдиी рдоाँ рд╕े рдкूрдЫा рдХि рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рд╕े рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рд▓ेрдХрд░
рдЖрдП| рддрдм рдоाँ рдХा рдЬрд╡ाрдм рдоिрд▓ा- ”рдЙрд╕ рдорд╣ाрди рджेрд╢ рдХी рд╡ीрд░ рднूрдоि
рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рд╕े рдПрдХ рдоुрдЯ्рдаी рдзूрд▓ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдиा рдЬрд╣ाँ рдХा рд░ाрдЬा рдЕрдкрдиी рдк्рд░рдЬा рдХे рдк्рд░рддि рдЗрддрдиा рд╡рдл़ाрджाрд░ рдеा рдХि рдЙрд╕рдиे рдЖрдзे рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рдХे рдмрджрд▓े рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि рдХो рдЪुрдиा ” рд▓ेрдХिрди рдмрджрдХिрд╕्рдорддी рд╕े рдЙрдирдХा рд╡ो рджौрд░ा рд░рдж्рдж рд╣ो рдЧрдпा рдеा | “рдмुрдХ рдСрдл़
рдк्рд░ेрд╕िрдбेंрдЯ рдпु рдПрд╕ рдП ‘рдХिрддाрдм рдоें рдЖрдк рдпрд╣ рдмाрдд рдкрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं |

3.... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХे рднाрд▓े рдХा рд╡рдЬрди 30 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рдеा рдФрд░ рдХрд╡рдЪ рдХा рд╡рдЬрди рднी 80 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ी рдеा|

рдХрд╡рдЪ, рднाрд▓ा, рдвाрд▓, рдФрд░ рд╣ाрде рдоें рддрд▓рд╡ाрд░ рдХा рд╡рдЬрди рдоिрд▓ाрдПं рддो рдХुрд▓ рд╡рдЬрди 207 рдХिрд▓ो рдеा।

4.... рдЖрдЬ рднी рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХी рддрд▓рд╡ाрд░ рдХрд╡рдЪ рдЖрджि рд╕ाрдоाрди
рдЙрджрдпрдкुрд░ рд░ाрдЬ рдШрд░ाрдиे рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं |

5.... рдЕрдХрдмрд░ рдиे рдХрд╣ा рдеा рдХि рдЕрдЧрд░ рд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рдЭुрдХрддे рд╣ै рддो рдЖрдзा рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рдХे рд╡ाрд░िрд╕ рд╡ो рд╣ोंрдЧे рдкрд░ рдмाрджрд╢ाрд╣рдд рдЕрдХрдмрд░ рдХी рд╣ी рд░рд╣ेрдЧी|
рд▓ेрдХिрди рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдиे рдХिрд╕ी рдХी рднी рдЕрдзीрдирддा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा |

6.... рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рдоेрд╡ाрдб़ рд╕े 20000 рд╕ैрдиिрдХ рдеे рдФрд░
рдЕрдХрдмрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े 85000 рд╕ैрдиिрдХ рдпुрдж्рдз рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ुрдП |

7.... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХे рдШोрдб़े рдЪेрддрдХ рдХा рдоंрджिрд░ рднी рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै рдЬो рдЖрдЬ рднी рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै |

8.... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдиे рдЬрдм рдорд╣рд▓ों рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХिрдпा рддрдм рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд▓ुрд╣ाрд░ рдЬाрддि рдХे рд╣рдЬाрд░ो рд▓ोрдЧों рдиे рднी рдШрд░ рдЫोрдб़ा рдФрд░ рджिрди рд░ाрдд рд░ाрдгा рдХि рдлौрдЬ рдХे рд▓िрдП рддрд▓рд╡ाрд░ें рдмрдиाрдИं| рдЗрд╕ी
рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЖрдЬ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдоें рдЧाрдв़िрдпा рд▓ोрд╣ाрд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै|
рдоैं рдирдорди рдХрд░рддा рд╣ूँ рдРрд╕े рд▓ोрдЧो рдХो |

9.... рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рдХे рдпुрдж्рдз рдХे 300 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рднी рд╡рд╣ाँ рдЬрдоीрдиों рдоें рддрд▓рд╡ाрд░ें рдкाрдИ рдЧрдИ।
рдЖрдЦिрд░ी рдмाрд░ рддрд▓рд╡ाрд░ों рдХा рдЬрдЦीрд░ा 1985 рдоें рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рдоें рдоिрд▓ा рдеा |

10..... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХो рд╢рд╕्рдд्рд░ाрд╕्рдд्рд░ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा "рд╢्рд░ी рдЬैрдорд▓ рдоेрдб़рддिрдпा рдЬी" рдиे рджी рдеी рдЬो 8000 рд░ाрдЬрдкूрдд рд╡ीрд░ों рдХो рд▓ेрдХрд░ 60000 рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рд╕े рд▓рдб़े рдеे। рдЙрд╕ рдпुрдж्рдз рдоें 48000 рдоाрд░े рдЧрдП рдеे
рдЬिрдирдоे 8000 рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ 40000 рдоुрдЧ़рд▓ рдеे |

11.... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдХे рджेрд╣ांрдд рдкрд░ рдЕрдХрдмрд░ рднी рд░ो рдкрдб़ा рдеा |

12.... рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рднीрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдиे рд╣рд▓्рджी рдШाрдЯी рдоें
рдЕрдХрдмрд░ рдХी рдлौрдЬ рдХो рдЕрдкрдиे рддीрд░ो рд╕े рд░ौंрдж рдбाрд▓ा рдеा рд╡ो рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХो рдЕрдкрдиा рдмेрдЯा рдоाрдирддे рдеे рдФрд░ рд░ाрдгा рдмिрдиा рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЙрди рдХे рд╕ाрде рд░рд╣рддे рдеे|
рдЖрдЬ рднी рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рд░ाрдЬрдЪिрди्рд╣ рдкрд░ рдПрдХ рддрд░рдл рд░ाрдЬрдкूрдд рд╣ैं рддो рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рднीрд▓ |

13..... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХा рдШोрдб़ा рдЪेрддрдХ рдорд╣ाрд░ाрдгा рдХो 21рдлीрдЯ рдХा рджрд░िрдпा рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╡ीрд░ рдЧрддि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ | рдЙрд╕рдХी рдПрдХ рдЯांрдЧ рдЯूрдЯрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╡рд╣ рджрд░िрдпा рдкाрд░ рдХрд░ рдЧрдпा। рдЬрд╣ाँ рд╡ो рдШाрдпрд▓ рд╣ुрдЖ рд╡рд╣ां рдЖрдЬ рдЦोрдб़ी рдЗрдорд▓ी рдиाрдо рдХा рдкेрдб़ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдкрд░ рдЪेрддрдХ рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ुрдИ рд╡рд╣ाँ рдЪेрддрдХ рдоंрджिрд░ рд╣ै |

14..... рд░ाрдгा рдХा рдШोрдб़ा рдЪेрддрдХ рднी рдмрд╣ुрдд рддाрдХрддрд╡рд░ рдеा рдЙрд╕рдХे
рдоुँрд╣ рдХे рдЖрдЧे рджुрд╢्рдорди рдХे рд╣ाрдеिрдпों рдХो рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдеी
рдХी рд╕ूंрдб рд▓рдЧाрдИ рдЬाрддी рдеी । рдпрд╣ рд╣ेрддрдХ рдФрд░ рдЪेрддрдХ рдиाрдо рдХे рджो рдШोрдб़े рдеे|

15..... рдорд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдиे рдЕрдкрдиा рдЦोрдпा
рд╣ुрдЖ 85 % рдоेрд╡ाрдб рдлिрд░ рд╕े рдЬीрдд рд▓िрдпा рдеा । рд╕ोрдиे рдЪांрджी рдФрд░
рдорд╣рд▓ो рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд╡ो 20 рд╕ाрд▓ рдоेрд╡ाрдб़ рдХे рдЬंрдЧрд▓ो рдоें рдШूрдоे |

16.... рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХा рд╡рдЬрди 110 рдХिрд▓ो рдФрд░ рд▓рдо्рдмाрдИ 7’5” рдеी, рджो рдо्рдпाрди рд╡ाрд▓ी рддрд▓рд╡ाрд░ рдФрд░ 30 рдХिрд▓ो рдХा рднाрд▓ा рд░рдЦрддे рдеे рд╣ाрде рдоें।

рдорд╣ाрд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рдХे рд╣ाрдеी
рдХी рдХрд╣ाрдиी:

рдоिрдд्рд░ो рдЖрдк рд╕рдм рдиे рдорд╣ाрд░ाрдгा
рдк्рд░рддाрдк рдХे рдШोреЬे рдЪेрддрдХ рдХे рдмाрд░े
рдоें рддो рд╕ुрдиा рд╣ी рд╣ोрдЧा,
рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рдПрдХ рд╣ाрдеी
рднी рдеा। рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдеा рд░ाрдордк्рд░рд╕ाрдж। рдЙрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдЖрдкрдХो рдХुрдЫ рдмाрддे рдмрддाрддा рд╣ुँ।

рд░ाрдордк्рд░рд╕ाрдж рд╣ाрдеी рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ
рдЕрд▓- рдмрджाрдпुрдиी, рдЬो рдоुрдЧрд▓ों
рдХी рдУрд░ рд╕े рд╣рд▓्рджीрдШाрдЯी рдХे
рдпुрдж्рдз рдоें рд▓реЬा рдеा рдиे рдЕрдкрдиे рдПрдХ рдЧ्рд░рди्рде рдоें рдХिрдпा рд╣ै।

рд╡ो рд▓िрдЦрддा рд╣ै рдХी рдЬрдм рдорд╣ाрд░ाрдгा
рдк्рд░рддाрдк рдкрд░ рдЕрдХрдмрд░ рдиे рдЪрдвाрдИ рдХी
рдеी рддрдм рдЙрд╕рдиे рджो рдЪीрдЬो рдХो
рд╣ी рдмंрджी рдмрдиाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी
рдеी рдПрдХ рддो рдЦुрдж рдорд╣ाрд░ाрдгा
рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рдЙрдирдХा рд╣ाрдеी
рд░ाрдордк्рд░рд╕ाрдж।

рдЖрдЧे рдЕрд▓ рдмрджाрдпुрдиी рд▓िрдЦрддा рд╣ै
рдХी рд╡ो рд╣ाрдеी рдЗрддрдиा рд╕рдордЭрджाрд░
рд╡ рддाрдХрддрд╡рд░ рдеा рдХी рдЙрд╕рдиे
рд╣рд▓्рджीрдШाрдЯी рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рдЕрдХेрд▓े рд╣ी
рдЕрдХрдмрд░ рдХे 13 рд╣ाрдеिрдпों рдХो рдоाрд░
рдЧिрд░ाрдпा рдеा

рд╡ो рдЖрдЧे рд▓िрдЦрддा рд╣ै рдХि
рдЙрд╕ рд╣ाрдеी рдХो рдкрдХреЬрдиे рдХे рд▓िрдП
рд╣рдордиे 7 рдмреЬे рд╣ाрдеिрдпों рдХा рдПрдХ
рдЪрдХ्рд░рд╡्рдпूрд╣ рдмрдиाрдпा рдФрд░ рдЙрди рдкрд░
14 рдорд╣ाрд╡рддो рдХो рдмिрдаाрдпा рддрдм
рдХрд╣ीं рдЬाрдХрд░ рдЙрд╕े рдмंрджी рдмрдиा рдкाрдпे।

рдЕрдм рд╕ुрдиिрдП рдПрдХ рднाрд░рддीрдп
рдЬाрдирд╡рд░ рдХी рд╕्рд╡ाрдоी рднрдХ्рддि।

рдЙрд╕ рд╣ाрдеी рдХो рдЕрдХрдмрд░ рдХे рд╕рдордХ्рд╖
рдкेрд╢ рдХिрдпा рдЧрдпा рдЬрд╣ा рдЕрдХрдмрд░ рдиे
рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдкीрд░рдк्рд░рд╕ाрдж рд░рдЦा।
рд░ाрдордк्рд░рд╕ाрдж рдХो рдоुрдЧрд▓ों рдиे рдЧрди्рдиे
рдФрд░ рдкाрдиी рджिрдпा।
рдкрд░ рдЙрд╕ рд╕्рд╡ाрдоिрднрдХ्рдд рд╣ाрдеी рдиे
18 рджिрди рддрдХ рдоुрдЧрд▓ों рдХा рди
рддो рджाрдиा рдЦाрдпा рдФрд░ рди рд╣ी
рдкाрдиी рдкिрдпा рдФрд░ рд╡ो рд╢рд╣ीрдж
рд╣ो рдЧрдпा।

рддрдм рдЕрдХрдмрд░ рдиे рдХрд╣ा рдеा рдХि
рдЬिрд╕рдХे рд╣ाрдеी рдХो рдоैं рдЕрдкрдиे рд╕ाрдордиे
рдирд╣ीं рдЭुрдХा рдкाрдпा рдЙрд╕ рдорд╣ाрд░ाрдгा
рдк्рд░рддाрдк рдХो рдХ्рдпा рдЭुрдХा рдкाрдЙँрдЧा।
рдРрд╕े рдРрд╕े рджेрд╢рднрдХ्рдд рдЪेрддрдХ рд╡ рд░ाрдордк्рд░рд╕ाрдж рдЬैрд╕े рддो рдпрд╣ाँ
рдЬाрдирд╡рд░ рдеे।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдоिрдд्рд░ो рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдкрдиे
рднाрд░рддीрдп рд╣ोрдиे рдкे рдЧрд░्рд╡ рдХрд░ो।
рдкрдв़рдХрд░ рд╕ीрдиा рдЪौреЬा рд╣ुрдЖ рд╣ो
рддो рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ рджेрдиा।
                рдЬрдп рдорд╣ाрд░ाрдгा
                  рдЬрдп рдоेрд╡ाреЬ
              рдЬрдп рд░ाрдЬрдкुрддाрдиा
рд╡िрдЬрдп рдбेंрдбрд╡ाрд▓।।।9521788258

Gk

1. рддौрд▓ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдЗрдХाрдИ рдЗрдирдоें рд╕े рдХौрди рд╣ै?

Ans. рд░рдд्рддी (рд░рдХ्рддिрдХा-рд╕ंрд╕्рдХृрдд)

2. рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡ि рдЕрдоीрд░ рдЦुрд╕рд░ो рджрд░рдмाрд░ рдоें рд░рд╣े–

Ans. рдЕрд▓ाрдЙрдж्рджीрди рдЦिрд▓рдЬी рдХे

3. рдорд╣рдоूрдж рдЧрдЬрдирд╡ी рдиे рднाрд░рдд рдкрд░ рдХिрддрдиी рдмाрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा–

Ans. 17 рдмाрд░

4. рднाрд░рдд рдоें рдЧुрд▓ाрдо рд╡ंрд╢ рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХौрди рдеा?

Ans. рдХुрддुрдмुрдж्рджीрди рдРрдмрдХ

5. рдирд╣рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓ा рджिрд▓्рд▓ी рдХा рдк्рд░рдердо рд╕ुрд▓्рддाрди рдеा–

Ans. рдЧрдпाрд╕ुрдж्рджीрди рддुрдЧрд▓рдХ

6. рд╡िрдЬрдп рдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдмाрд░рд╣ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕рдоूрд╣ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा?

Ans рдЖрдпंрдЧрд░

7. рд╡िрдЬрдп рдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХिрд╕ рд╡рд╕्рддु рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╣ोрддा рдеा?

Ans рдХाрд▓ी рдоिрд░्рдЪ

8. рд╕ाрдпрди рдиे рд╡ेрджों рдкрд░ рдЯीрдХा рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦा рдеा?

Ans рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें

9. рдлाрд░рд╕ी рдпाрдд्рд░ी рдЕрдм्рджुрд░ рд░рдЬ़ाрдХ рдХिрд╕рдХे рд╢ाрд╕рди рдХाрд▓ рдоें рдЖрдпा рдеा?

Ans рджेрд╡ рд░ाрдп рдж्рд╡िрддीрдп

10. рдордз्рдп рдХाрд▓ рдХे рдХिрд╕ рд╢ाрд╕рдХ рдХो рдмुрджрд╢рд╣ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?

Ans рдЬैрди рдЙрд▓ рдЕрдмрдж्рджीрди

рдмाँрдз рд╡् рдирджी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा

*рднाрд░рдд_рдХे_рдк्рд░рдоुрдЦ_рдмांрдз_рдПрд╡ं_рдирджी_рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПँ*


1. рдЗрдбुрдХ्рдХी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Idukki Dam) - рдкेрд░िрдпाрд░ рдирджी (Periyar River)
- рдХेрд░рд▓ (Kerala)

2. рдЙрдХाрдИ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Ukai Project) - рддाрдк्рддी рдирджी (Tapi river)
- рдЧुुрдЬрд░ाрдд (Gujarat)

3. рдХाрдХрдб़ाрдкाрд░ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Kakrapar project) - рддाрдк्рддी рдирджी (Tapi river)
- рдЧुुрдЬрд░ाрдд (Gujarat)

4. рдХोрд▓рдбैрдо рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Koldam project) - рд╕рддрд▓ुрдЬ рдирджी - (Sutlej River)
- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ (Himachal Pradesh)

5. рдЧंрдЧाрд╕ाрдЧрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Ganga Sagar project) - рдЪрдо्рдмрд▓ рдирджी (Chambal River)
- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ (Madhya Pradesh)

6. рдЬрд╡ाрд╣рд░ рд╕ाрдЧрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Jawahar Sagar Project) - рдЪрдо्рдмрд▓ рдирджी (Chambal River)
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди (Rajasthan)

7. рдЬाрдпрдХрд╡ाрдб़ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Jayakwadi project ) - рдЧोрджाрд╡рд░ी рдирджी (Godavari river)
- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ (Maharashtra)

8. рдЯिрд╣рд░ी рдмाँрдз рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Tehri Dam Project) - рднाрдЧीрд░рдеी рдирджी (Bhagirathi River)
- рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб (Uttarakhand)

9. рддिрд▓ैрдпा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Tilaiya Project) - рдмрд░ाрдХрд░ рдирджी (Barakar River)
- рдЭाрд░рдЦंрдб (Jharkhand)

10. рддुрд▓рдмुрд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Tulbul Project) - рдЭेрд▓рдо рдирджी (Jhelum River)
- рдЬрдо्рдоू рдФрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ (Jammu and Kashmir)

11. рджुрд░्рдЧाрдкुрд░ рдмैрд░ाрдЬ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Durgapur Barrage Project) - рджाрдоोрджрд░ рдирджी (Damodar River)
- рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ (West Bengal)

12. рджुрд▓рд╣рд╕्рддी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Dul Hasti Project ) - рдЪिрдиाрдм рдирджी (Chenab River)
- рдЬрдо्рдоू рдФрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ (Jammu and Kashmir)

13. рдиाрдЧрдкुрд░ рд╢рдХ्рддि рдЧृрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Nagpur Power Station Project)
- рдХोрд░ाрдбी рдирджी (Koradi River) - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ (Maharashtra)

14. рдиाрдЧाрд░्рдЬुрдирд╕ाрдЧрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Nagarjuna Sagar Project) - рдХृрд╖्рдгा рдирджी (Krishna River)
- рдЖрди्рдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ (Andhra Pradesh)

15. рдиाрдердкा рдЭाрдХрд░ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Nathpa Jhakri project) - рд╕рддрд▓рдЬ рдирджी (Sutlej River)
- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ (Himachal Pradesh)


16. рдкंрдЪेрдд рдмांрдз (Panchet Dam) - рджाрдоोрджрд░ рдирджी (Damodar River)
- рдЭाрд░рдЦंрдб (Jharkhand)

17. рдкोрдЪрдо्рдкाрдж рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Pochampad project) - рдорд╣ाрдирджी (Mahanadi)
- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ (Karnataka)

18. рдлрд░рдХ्рдХा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Farakka project) - рдЧंрдЧा рдирджी (Ganges River )
- рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ (West Bengal)

19. рдмाрдгрд╕ाрдЧрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Bansagar project) - рд╕ोрди рдирджी (Son River)
- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ (Madya Pradesh)


20. рднाрдЦрдб़ा рдиांрдЧрд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Bhakra Nangal Project) - рд╕рддрд▓рдЬ рдирджी (Sutlej River)
- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ (Himachal Pradesh)

21. рднीрдоा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Bhima Project) - рдкрд╡рдиा рдирджी (Pavana River)
- рддेрд▓ंрдЧाрдиा (Telangana)

22. рдоाрддाрдЯीрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Matatila project ) - рдмेрддрд╡ा рдирджी (Betwa River)
- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ (Uttar Pradesh)

23. рд░ंрдЬीрдд рд╕ाрдЧрд░ рдмांрдз рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Ranjit Sagar Dam Project ) - рд░ाрд╡ी рдирджी (Ravi River)
- рдЬрдо्рдоू рдФрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ (Jammu and Kashmir)


24. рд░ाрдгा рдк्рд░рддाрдк рд╕ाрдЧрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Rana Pratap Sagar Project ) - рдЪрдо्рдмрд▓ рдирджी (Chambal River)
- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди (Rajasthan)

25. рд╕рддрд▓рдЬ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Sutlej Project) - рдЪिрдиाрдм рдирджी (Chenab River)
- рдЬрдо्рдоू рдФрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ (Jammu and Kashmir)

26. рд╕рд░рджाрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Sardar Sarovar Project) - рдирд░्рдорджा рдирджी (Narmada River)
- рдЧुुрдЬрд░ाрдд (Gujarat)

27. рд╣िрдбрдХрд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Hidkal project) - рдШाрдЯрдк्рд░рднा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Ghataprabha River)
- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ (Karnataka)

28. рд╣िрд░ाрдХुрдб рдмाँрдз рдкрд░िрдпोрдЬрдиा (Hirakud Dam Project) - рдорд╣ाрдирджी (Mahanadi)
       рдЙрдбिрд╢ा

Science gk

Q1. рдШрдбी рдХे рдЕрди्рджрд░ рд░ाрдд рдоे рдЪрдордХрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрджाрд░рде рдХ्рдпा рд╣ै
Ans = рд░ेрдбिрдпрдо

Q2. рдердоाрд░्рд░्рдоीрдЯрд░् рдоे рдЪрдо्рдХ्рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрджाрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै
Ans = рдкाрд░ा

Q3. рдХौрди рд╕ी рдЧैрд╕ рд╕ूрдШрдиे рдкрд░ рдЖрджрдоी рд╣्рд╕рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै ?
Ans = рдиाрдЗрдЯ्рд░्рд╕ рдЖрдХ्рд╕ाрдЗрдб (N ₂O)

Q4. рдордиुрд╖्рдп рдХे рдСрд╕ू рдоे рдХ्рдпा рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै ?
Ans = рд╕ोрдбीрдпрдо рдХ्рд▓ोрд░ाрдЗрдб

Q5. рдкीрдиे рдХे рдкाрдиी рдоे рдХौрдирд╕ी рдЧैрд╕ рдоिрд▓ाрддे рд╣ै ?
Ans = рдХ्рд▓ोрд░िрди (CL)

Q6. рдмिрдЬрд▓ी рдХे рд╣ीрдЯрд░ рдоे рдХिрд╕ рдзाрддू рдХा рддाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै ?
Ans = рдиाрдЗрдХ्рд░ोрдо рдХा рддाрд░

Q7. рдкाрдиी рдХिрд╕ рдЧैрд╕ рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдирддा рд╣ै ?
Ans = рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдФрд░ рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди

Q8. рдХिрд╕ рдЧ्рд░рд╣ рдХो рдЗрд╡рдиिрдЧ рд╕्рдЯाрд░ (рд╢ाрдо рдХा рддाрд░ा ) рдХрд╣рддे
рд╣ै ?
Ans = рд╢ुрдХ्рд░ рдЧ्рд░рд╣

Q9. рдХिрд╕ рдЧ्рд░рд╣ рдХो рд░ेрдб рд╕्рдЯाрд░ (рд▓ाрд▓ рддाрд░ा) рдХрд╣рддे рд╣ै ?
Ans = рдоंрдЧрд▓ рдЧ्рд░рд╣

Q10. рдкेрдЩ рдХी рдкрдд्рддिрдпो рдХा рд░्рдЧ рд╣рд░ा рдХ्рдпो рд╣ोрдд рд╣ै ?
Ans = рдХ्рд▓ोрд░ोрдлिрд▓ рдХे рдХाрд░рдг

Q11. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоे рдХुрд▓ рдХिрддрдиी рд╣рдбिрдпॉ рд╣ोрддी рд╣ै ?
Ans = (206) рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдоें 300

Q12. рдЖрдЧ рдоे рдХौрди рд╕ा рдкрджрд░्рде рдирд╣ी рдЬрд▓рддा рд╣ै ?
Ans = рдПрд╕рдмेрд╕्рдЯ्рд╕

Q13. рд╕рдмрд╕े рдХрдаोрд░ рдзाрддु рдХौрди рд╕ी рд╣ोрддी рд╣ै ?
Ans = рд╣ीрд░ा

Q14. рдХौрдирд╕ा рдкрджाрд░्рде рдкाрдиी рдоे рдЬрд▓рддा рд╣ै ?
Ans = рд╕ोрдбिрдпрдо

Q15. рд╕рдмрд╕े рдЬрд╣рд░ीрд▓ा рдкрджाрд░्рде рдХौрди рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै ?
Ans = рд░ेрдбिрдпрдо

Q16. рдХिрди-рдХिрди рдзाрддुрдУ рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкीрддрд▓ рдмрдиाрддे рд╣ै ?
Ans = рддांрдмा рд╡ рдЬрд╕्рддा

Q17. рдХिрди - рдХिрди рдзाрддुрдУ рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЪुрдо्рдмрдХ рдмрдирддा рд╣ै ?
Ans = рдЕрд▓्рдпूрдоिрдиिрдпрдо рд╡ рдиिрдХрд▓

Q18. рдХौрдирд╕ी рдЧैрд╕ рд╣рд╡ा рдоे рдЬрд▓рддी рд╣ै ?
Ans = рдХाрд░्рдмрди рдоोрдиिрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб

Q19. рд╡ाрдпुрдордг्рдбрд▓ рдоे рдХौрдирд╕ी рдЧैрд╕ рдирд╣ी рд╣ै ?
Ans = рдХ्рд▓ोрд░ीрди

Q20. рдХौрдирд╕ा рдкрджाрд░्рде рдЬो рдХेрд╡рд▓ рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоे
рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै ?
Ans = рдЕрдн्рд░рдХ

Q21. рдмрд░्рдл рдкाрдиी рдоे рдХ्рдпो рддैрд░рддा рд╣ै ?
Ans = рдЗрд╕рдХा рд╕ाрдкेрдЫिрдд рдЧुрд░ुрдд्рд╡/рдШрдирдд्рд╡ рдкाрдиी рдХे рдЧुрд░ुрдд्рд╡/рдШрдирдд्рд╡ рд╕े
рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै !!